العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )

197

ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )

من الانتصاف فلو لا تكفله تعالى بالانتصاف لضاع حق المظلوم و ذلك قبيح عقلا . و أمّا من حيث السمع : فلورود القرآن بأنّه تعالى يقضي بين عباده ، و لو صف المسلمين له تعالى بأنّه الطالب ، أي الذي يطلب حق الغير من الغير . متن : بر خداى متعال ، به حكم عقل و نقل واجب است كه حق مظلوم را از ظالم بستاند . شرح : عدليه در اين امر اختلاف كرده‌اند . گروهى گفته‌اند : گرفتن حق مظلوم از ظالم عقلا بر خداوند واجب است ، زيرا اوست كه امر بندگانش را تدبير مىكند ، نسبت او با بندگان خود مانند نسبت پدر به فرزندانش است . پس همان‌گونه كه بر پدر ، واجب است كه حق فرزند مظلوم خود را بستاند ، بر خداى متعال نيز اين امر واجب است ، به خاطر قياس كسى كه غائب است بر كسى كه شاهد است . دستهء ديگرى از عدليه گفته‌اند : به حكم نقل [ - كتاب و سنت ] اين امر واجب است ، چون [ به حكم عقل ] تنها اين امر بر پدر لازم است كه امر فرزندان خود را تدبير كند و آنان را تربيت نمايد ، اما گرفتن حق آنان ، به اين صورت كه تاوان جنايت را از ظالم بستاند و به مظلوم بپردازد ، نمىپذيريم كه عقلا واجب باشد بلكه ما مىتوانيم فرزندان خود را به حال خود واگذاريم تا عقلشان كامل گردد و آن‌گاه خودشان حق خود را از ديگرى بگيرند . به عقيدهء مؤلف ( ره ) عقل و نقل هر دو حكم به وجوب گرفتن داد مظلوم از ظالم بر خداوند مىكند . اما عقل : به خاطر آن‌كه اگر خداوند داد مظلوم را نستاند ، حق مظلوم از ميان مىرود ، زيرا خداى متعال ستمگر را بر او مسلط ساخته و با آن‌كه مىتوانسته است او را از اين كار بازدارد ، ميان آن دو را خالى كرده است و از طرفى ، اين قدرت و توان را به مظلوم نداده تا حق خود را از ستمگر بستاند . پس اگر خداوند خود برعهده